Rakowiec

ULICA ROMUALDA TRAUGUTTA

(WALLGASSE,WEINGASSE,VORVERKGASSE,KLOSTERSTRASSE, PLATEA GALLICORUM)

Autor: Halina Czarniecka-Kołodziej

Ulica Traugutta (Wallgasse, Weingasse, Vorverkgasse, Klosterstrasse, Platea Gallicorum) to jedna z najstarszych ulic miasta, wytyczona na prastarym szlaku handlowym prowadzącym przez Oławę do Małopolski i na Ruś. Jest główną ulicą Przedmieścia Oławskiego, rozpoczynającą się za Bramą Oławską. Odcinek zachodni, do ulicy Pułaskiego (Bruderstrasse) służył tkaczom walońskim, osiedlonym już pod koniec XII wieku w okolicy kościoła św. Maurycego (Traugutta 34). Od końca XIII wieku przy ulicy Traugutta 54 (Klosterstrasse) istniał męski szpital-przytułek dla chorych na trąd. Istnieją przypuszczenia, że była to fundacja biskupia z czasów Henryka Brodatego. W następnych stuleciach leczono tu chorych wenerycznie, był też domem starców a w chwili obecnej pełni funkcję Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego Zgromadzenia Sióstr Albertynek, by tym samym nieprzerwanie od ponad 800 lat służyć chorym i potrzebującym opieki. Ten średniowieczny ośrodek pomocy ubogim chorym zlokalizowany był przy kościele św. Łazarza, wzmiankowanym już w 1260 r. Do dnia dzisiejszego zachował się (mimo korekty przebiegu ulicy) gotycki XIV w. kościółek oraz pozostałości dawnego lazaretu (Traugutta 56a).
Po przeciwnej stronie, na skrzyżowaniu z obecną ulicą Pułaskiego (Bruderstrasse) w latach 1714-1734 powstały- klasztor i kościół Trójcy św. założone przez zgromadzenie zakonne braci bonifratrów. Poprzez swoje umiejętności zielarskie bracia służą ludziom nieprzerwanie pomocą do dnia dzisiejszego. Gorliwość i poświęcenie braci w służbie chorym i potrzebującym - bez względu na wyznanie, stan czy pochodzenie, oraz ich biegłość w sztuce medycznej sprawiła, że w 1811 roku zakon nie uległ sekularyzacji. Zadziwia „genius loci” skrzyżowania między ulicami Traugutta a Pułaskiego, tak dzisiaj zdewastowanego.
Dzisiejsza ulica Traugutta, nosząca wcześniej nazwę Klasztornej (Klosterstrasse) prowadziła do majątku ziemskiego biskupów wrocławskich usytuowanego na gruntach wsi lokacyjnej Parschnowici (wzmiankowanej już w 1360 roku). Jest to obszar obecnego Placu Zgody (Websky Platz). Na terenie majątku w 1735 r. biskup Ludwik Philip von Sinzendorf wybudował letnią rezydencję, zwaną Białym Folwarkiem (Parschner Vorwerk, Allodium Album, Weises Vorwerk), gdzie obecnie mieści się Muzeum Etnograficzne. Po przeciwnej stronie ulicy przy Żabiej Ścieżce, nad rzeką Oławą, działał należący do folwarku młyn Małgorzata (Margaretenmühle). Początkowo ulica nie miała jednej nazwy na całej długości, zachodni odcinek nazywano Wallgasse, wschodni odcinek Weingasse. Po włączeniu w 1808 roku Przedmieścia Oławskiego do Wrocławia drogi otrzymały wspólną nazwę Klosterstrasse.
Przy ulicy Traugutta na terenie posesji przylegających do rzeki Oławy już w drugiej połowie XVIII wieku ulokowano manufaktury i pierwsze drukarnie perkalu, które po zawirowaniach wojen napoleońskich wznowiły działalność, czyniąc z Przedmieścia Oławskiego pierwszą przemysłową dzielnicę Wrocławia.
Na skraju Żabiej Ścieżki (Margaretensteg), na miejscu dawnej „Gospody pod Austriackim Cesarzem“, w latach 1903-1916 wzniesiono potężne ewangelickie założenie „Bethanien”, składające się z zakładu leczniczego, dwóch przytułków, polikliniki, seminarium kształcącego przedszkolanki, przedszkola oraz szkoły średniej. Sam dom zakonny diakonis znajdował się w byłym zajeździe „Pod Austriackim Cesarzem”. Wybudowano również dzięki hojności darczyńców neogotycki kościół, którego resztki stoją jeszcze do dnia dzisiejszego. Obecnie w dawnym szpitalu „Bethanien” mieści się „Dolnośląski Szpital Specjalistyczny” im. T. Marciniaka. Przeciwwagą dla protestanckiego założenia była, ulokowana naprzeciw kościoła św. Maurycego, ochronka dla ubogich dziewcząt katolickich pod wezwaniem św. Agnieszki. Budynek ochronki został zniszczony w czasie wojny.
Ograniczenia przestrzenne wymusiły przeniesienie w drugiej połowie XIX wieku zakładów przemysłowych na teren Przedmieścia Mikołajskiego. Natomiast ulica Traugutta wraz z przylegającym do niej terenem przeznaczona została na zabudowę czynszową. Działania wojenne pod koniec drugiej wojny światowej spowodowały zniszczenia zachodniej części usytuowanej w okolicach Placu Grunwaldzkiego. Wydarzenia te opisane zostały przez proboszcza parafii św. Maurycego, P. Peikerta. Zachowana część Przedmieścia Oławskiego była po 1945 r. miejscem zasiedleń nowych mieszkańców. Wraz z upływem lat ulegała degradacji, otrzymując niechlubną nazwę tzw. „Trójkąta Bermudzkiego“. Lokalizacja w pobliżu centrum miasta przyczynia się do powolnej odbudowy i renowacji tej ulicy.

Literatura:

1. Encyklopedia Wrocławia. Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2006;
2. Mieszczaństwo Wrocławskie. Pod red. Haliny Okólskiej. Muzeum Miejskie Wrocławia, Wrocław 2003;

traugutta.txt · ostatnio zmienione: 2012/03/16 12:24 (edycja zewnętrzna)